รับมือ ผมร่วง ผมบางให้อยู่หมัด

ทุกวันนี้เราจะเห็นว่ามีกลุ่มชายหญิงจำนวนไม่น้อยที่มีปัญหาผมร่วง ผมบาง ในฉบับนี้ผมจะให้ความรู้เกี่ยวกับผมร่วงในผู้ชายและผู้หญิง ประกอบกับการดูแลตนเองเบื้องต้นกันครับ

ผมร่วงในผู้ชาย
สาเหตุของผมร่วงในผู้ชายจนเกิดอาการผมบางขึ้นเรื่อยๆ เรียกว่า ผมร่วงศีรษะล้านแบบผู้ชาย (Male pattern baldness) ซึ่งเป็นผมร่วงที่พบได้บ่อยที่สุดในผู้ชาย สาเหตุเกิดจากฮอร์โมน มีพันธุกรรมเป็นปัจจัยส่งเสริม โดยเส้นผมของคนเรานั้นปกติจะยาวประมาณ 1/2 นิ้วต่อเดือน ผมแต่ละเส้นจะมีอายุประมาณ 2 - 6 ปี แล้วร่วงไป โดยจะมีเส้นผมใหม่งอกขึ้นมาแทนที่เส้นผมเก่า ประมาณ 85% ของเส้นผมบนศีรษะในช่วงเวลาหนึ่งๆ จะอยู่ในระยะที่ยาวได้ (Growing phase) และอีก 15% จะอยู่ในระยะพัก (Resting phase) คือจะไม่ยาวต่อไปอีก เส้นผมจะงอกออกมาจากรากผมซึ่งอยู่ใต้ผิวหนัง

ศีรษะล้านในผู้ชายเกิดจากการที่รากผมค่อยๆ ฝ่อเหี่ยวลงจนถึงระยะเวลาหนึ่ง เส้นผมที่เกิดจากรากผมอันนั้นเล็กลงและยาวได้น้อยลง ในที่สุดถ้ารากผมมีขนาดเล็กมากๆ จะไม่สามารถสร้างเส้นผมใหม่ขึ้นได้ ถ้าปล่อยไว้เป็นระยะนานต่อไปอีกรากผมอันนั้นจะไม่สามารถสร้างเส้นผมขึ้นมาใหม่ได้อีกเลย เป็นเหตุให้เกิดศีรษะล้านถาวร

สาเหตุที่ทำให้รากผมมีขนาดเล็กลงเชื่อว่าเกิดจากฮอร์โมนเพศ โดยเฉพาะฮอร์โมนดีเอชที (Dihydrotestosterone : DHT) ซึ่งพบมากในเพศชายที่มีปริมาณฮอร์โมนนี้เพิ่มขึ้น ซึ่งเชื่อว่ามีปัจจัยทางพันธุกรรม (Gene) มาเกี่ยวข้อง สามารถตรวจวินิจฉัยผมร่วงผมบางจากกรรมพันธุ์ในผู้ชายได้จากลักษณะของผมบางศีรษะล้านที่พบ โดยจะมีลักษณะเฉพาะคือ ผมบริเวณหน้าผากร่นสูงขึ้นไปเป็นรูปตัว M ผมที่เหลืออยู่ดูเส้นบางลงและไม่ค่อยยาว ผมบริเวณส่วนกลางของศีรษะบางลง ในบางรายถ้าปล่อยให้ผมบางศีรษะล้านมาบรรจบกันจะมองเห็นเป็นรูปเกือกม้า (Horseshoe shape) แต่ถ้าพบว่าผมร่วงลักษณะเป็นกระจุก เป็นวง ผมร่วงกระจายทั่วทั้งศีรษะ ผมมีการแตกปลาย หนังศีรษะบริเวณที่ผมร่วงแดง มีสะเก็ด เจ็บ หรือผมร่วงอย่างรวดเร็ว ให้สงสัยว่าน่าจะเกิดจากสาเหตุอื่นมากกว่า

ผมร่วงในผู้หญิง
ผมร่วงในผู้หญิงพบได้ไม่บ่อยเท่าในผู้ชาย พบได้ประมาณเกือบ 1 ใน 3 ของผู้หญิงทั้งหมด ส่วนใหญ่มักพบในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน แต่ก็พบได้บ้างในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ทั่วไป ผมร่วงที่มากกว่าปกติ คือผมร่วงมากกว่า100 เส้นขึ้นไป และสังเกตพบว่าผมเริ่มบางลงกว่าที่เคย ส่วนใหญ่ผมร่วงในผู้หญิงวัยสาวมักเป็นชั่วคราวและมีสาเหตุที่แก้ไขได้ ดังนั้นจึงควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

สาเหตุของผมร่วงในผู้หญิงที่พบทั่วๆ ไปได้แก่

ความผิดปกติของฮอร์โมนใดๆ ก็ตามที่ทำให้การสร้างฮอร์โมน DHT ซึ่งเป็นตัวการทำให้เกิดผมร่วงศีรษะล้านแบบกรรมพันธุ์ที่พบมากในผู้ชาย โดยปริมาณฮอร์โมน DHT มีมากขึ้น หรือมีการสร้างเอ็นไซม์ อโรมาเทส (Enzyme Aromatase) ซึ่งเป็นเอ็นไซม์ที่รับผิดชอบต่อการสร้างฮอร์โมนเพศหญิงเอสโตรนและเอสตราไดออล (Estrone and Estradiol) ลดลงทำให้เสียสมดุลของฮอร์โมนเพศหญิงและเพศชาย เช่น ภาวะวัยทอง วัยหมดประจำเดือน หรือเป็นเนื้องอกที่รังไข่บางชนิดที่สามารถสร้างฮอร์โมนเพศชายได้มากๆ

ภาวะผมร่วงหลังคลอด อาจพบได้หลังคลอดตั้งแต่ 3 เดือนขึ้นไป และมักจะเป็นอยู่ประมาณ 6 - 12 เดือน จะสามารถดีขึ้นเองได้แม้ไม่ได้รับการรักษา

การขาดสารอาหารบางอย่างที่จำเป็นต่อการสร้างเส้นผม เช่น ขาดวิตามินบี ขาดธาตุสังกะสี ขาดธาตุเหล็ก ขาดโปรตีน หรือกรดไขมันจำเป็นบางอย่าง และการอดอาหารเพื่อลดน้ำหนัก เป็นต้น

- โรคบางอย่าง เช่น โรคของต่อมไทรอยด์ โลหิตจาง โรคตับ โรคไต โรคแพ้ภูมิตัวเอง เป็นต้น
- ยาคุมกำเนิด สามารถพบได้ทั้งในผู้ที่เริ่มกินยาคุมกำเนิดหรือหยุดกินยาคุมกำเนิด เนื่องจากยาคุมกำเนิดเป็นฮอร์โมนเพศแบบหนึ่ง จึงทำให้สมดุลของฮอร์โมนเพศในร่างกายเปลี่ยนไป ทำให้เกิดผมร่วง ผมบางได้
- ภาวะผมร่วงหลังการเจ็บป่วย เช่น ไข้สูง หรือหลังการผ่าตัด หลังการดมยาสลบ
- ผมร่วงจากการใช้ยาบางชนิด เช่น ยารักษาความดันโลหิตสูง ยารักษาโรคเก๊าท์ เป็นต้น

ในเบื้องต้นไม่ว่าสาเหตุผมร่วงจะมาจากสาเหตุอะไรให้ปฏิบัติตามนี้ ซึ่งเป็นการรักษาอาการผมร่วงเบื้องต้นด้วยตัวเอง

- ลดหรืองดอาหารเค็ม อาหารมัน เพราะอาหารมันที่กินเข้าไปจะถูกนำไปสร้างไขมันมากขึ้นทำให้ผมเส้นเล็กๆ ร่วงง่ายถ้ามีหนังศีรษะมัน
- ลดหรืองดชากาแฟหรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เพราะคาเฟอีนนอกจากจะทำให้เส้นเลือดฝอยหดตัวแล้วยังทำให้หัวใจเต้นเร็ว มีผลโดยตรงต่อการนำ
สารอาหารไปเลี้ยงรากผม คนที่กินชากาแฟบ่อยเป็นกิจวัตรนอกจากจะเสี่ยงต่อเรื่องภาวะเส้นเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจอุดตันแล้ว รากผมยังมีแนวโน้มจะอ่อนแอหลุดร่วงง่ายกว่าปกติ
- ลดหรืองดบุหรี่ อุปสรรคอย่างหนึ่งของการรักษาผมร่วงคือยังคงสูบบุหรี่จัด ทำให้เส้นเลือดฝอยตีบตันและแข็งตัว เป็นผลโดยตรงต่อการนำเลือดและสารอาหารไปเลี้ยงรากผม
- งดแอสปาแตมหรือน้ำตาลเทียมที่ผสมอยู่ในน้ำอัดลมสีดำทั้งหลายที่โฆษณาว่า 0 แคลลอรี่
- งดผงชูรส เพราะผงชูรสระคายเคืองต่อผนังลำไส้ทำให้การดูดซึมวิตามินบีลดลง
- งดสารเคมีทุกชนิดที่ใช้กับหนังศีรษะไม่ว่าจะเป็นแว็กซ์ เจล สเปรย์ หรือ มูสแต่งผม นอกจากนี้ต้องหยุดย้อมผม โกรกผม ยืดผม ดัดผม แบบสิ้นเชิง

อาหารเสริมที่มีผลส่งเสริมการสร้างเส้นผมและ ช่วยบำรุงรากผม ส่วนใหญ่ก็จะเป็นวิตามิน และ แร่ธาตุต่างๆ ดังกล่าวมาข้างต้นแล้ว คือวิตามินบี โปรตีน ธาตุเหล็ก และ สังกะสี โดยทุกวันนี้มีอาหารเสริมที่อ้างว่าบำรุงผมมากมายจึงต้องมีสารเหล่านี้เป็นส่วนประกอบสำคัญ


แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านผิวหนัง
พันตำรวจโท นายแพทย์ ดร.บันเจิด ฐิตาภิวัฒนกุล น.บ.,บธ.ม.
Group Practice/Hospital Affiliations
Police General Hospital, Mother Princess Navuti Hospital,
Dermatologist Royal Medical Division, Chitrlada Palace, Dermatologist
Medical School and Year of Graduation
Juntendo University,Tokyo, Japan 2006 Ph.D. (Dermatology)
Phramongkutklao College of Medicine, Bangkok Thailand 2000 M.D.
วิทยาลัยแพทย์ศาสตร์พระมงกุฎเกล้า, กรุงเทพ, ประเทศไทย พ.บ.
มหาวิทยาลัยรามคำแหง กรุงเทพ, ประเทศไทย น.บ. ศศ.บ. (รัฐศาสตร์)
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพ, ประเทศไทย บธ.ม.


ผลิตภัณฑ์เพื่อการบำรุงให้ผมนุ่มสวย เงางาม ด้วย 2 ขั้นตอนง่าย
POSITIF Intense Moisturizing Hair Set